كل من جائك فاكرمه و فسره بواحد او ثلثة فقال اردت زيدا او هو مع عمرو و بكر و لا كذلك لو اريد من اللفظ فى جميعها كثرة قريبة من مدلوله « 1 » » . الخلاصه : عاميكه مبتلا به تخصيص گريده در باقيمانده بعد از تخصيص حجت است زيرا كه مخصص تنها بعضى از افراد را از تحت حكم عام اخراج كرده و باقيماندهء از افراد هم حكما و هم موضوعا در تحت عام باقى هستند پس بايد امتثال شوند . اين در مخصص منفصل و يا استثناء و امّا در مثل وصف و مضاف اليه از اوّل ظهورى در عموميت پيدا نشده و تضييق دائره عام است نه تخصيص حكمى پس از ظهور موضوعى . تنها در يك فرض عام استعمال مجازى دارد و آن اينكه از لفظ عام بعض الافراد اراده شد و بدون اينكه مخصص لفظى در كار باشد چنين چيزى مجاز است ولى معذلك حجيت آن محفوظ است . تمرينات : جواب تمرين 1 - ايندو عام و خاص چون متوافق الظاهر هستند به هر دو عمل مىشود . جواب تمرين 2 - چون خاص منافى با ظاهر عام است لذا ببركت خاص عموم عام را تخصيص مىزنيم و بدين وسيله جمع عرفى حاصل مىشود . جواب تمرين 3 - صدق عدول المحدثين حقيقت است و از قبيل تضييق دائره است ولى صدف المحدثين كه مراد خصول عدول محدثين باشد مجاز است . جواب تمرين 4 - خير چنين تعبيرى صحيح نيست چون تخصيص اكثر لازم مىآيد و هو قبيح مستهجن .

--> ( 1 ) معالم ، صفحهء 114 .